Sơ Đồ Tư Duy Sinh Học 12

2 TÓM TẮT LÝ THUYẾT CHƯƠNG I: GEN, MÃ DI TRUYỀN3 SƠ ĐỒ TƯ DUY CHƯƠNG I: GEN, MÃ DI TRUYỀN

 I. Gen

 1. Khái niệm

– Gen là 1 trong đoạn ADN mang thông tin mã hoá cho một chuỗi pôlipeptit hay như là 1 phân tử ARN.

Bạn đang xem: Sơ đồ tư duy sinh học 12

– Vd: gen Hba mã hoá chuỗi pôlipeptit a, ren tARN mã hoá mang lại phân tử tARN.

 2. Cấu tạo chung của gen cấu tạo (gen mã hóa chuỗi Polipepetit)

 

Vùng điều hòa

Vùng mã hóa

Vùng kết thúc

Vị tríNằm ngơi nghỉ đầu 3’ của mạch mã gốc.Nằm ở giữa gen.Nằm ở đầu 5’ của mạch mã gốc.
Chức năngCó trình tự nuclêôtit đặc trưng giúp ARN pôlymeraza có thể nhận biết, liên kết để khởi cồn và điều hòa quá trình phiên mã.

Mang tin tức mã hóa những axit amin.

– SV nhân sơ: gen ko phân mảnh (chỉ gồm exon)

– SV nhân thực: gen phân miếng (đoạn exon xen kẽ đoạn intron)

Mang tín hiệu chấm dứt phiên mã.

II. Mã di truyền

1. Khái niệm

– Mã di truyền là trình tự sắp đến xếp những nuclêôtit trong gen (mạch gốc) hình thức trình tự chuẩn bị xếp những axit amin trong prôtêin.


– Mã dt (côđon) là mã bộ tía (ba nuclêôtit mã hóa một axit amin). Vào ADN bao gồm 4 một số loại nuclêôtit à có tất cả 43= 64 cỗ ba, cơ mà chỉ gồm 61 bộ cha tham gia mã hóa axit amin (trừ 3 bộ ba: UAA, UAG, UGA là 3 cỗ ba xong xuôi không mã hóa axit amin).

– Bộ bố AUG là mã khởi đầu với chức năng mở đầu dịch mã và mã hóa axit amin mêtiônin (ở sinh vật nhân thực) xuất xắc mã hóa axit amin foocmin mêtiônin (ở sinh vật nhân sơ).

2. Đặc điểm

(1) Mã dt được đọc từ 1 điểm theo chiều 3’ → 5’, theo từng cỗ ba, không gối lên nhau.

(2) Mã di truyền tất cả tính thông dụng (tất cả những loài có chung một bộ mã di truyền, trừ một vài nước ngoài lệ)

(3) Mã di truyền có tính đặc hiệu: 1 bộ bố mã hóa 1 a.amin

(4) Mã di truyền tất cả tính thoái hoá: 1 aa. được mã hóa từ nhiều bộ cha khác nhau.

III. Quá trình nhân đôi ADN

1. Thời điểm: Quá trình nhân đôi ADN tại trộn S của kì trung gian.

2. Khu vực diễn ra: Nhân tế bào (TB nhân thực); vùng nhân (TB nhân sơ)

3. Chiều tổng hợp: 5’ – 3’

4. Diễn biến

(1) cách 1:(Tháo xoắn phân tử ADN)

-Nhờ những enzim toá xoắn, 2 mạch phân tử ADN tách nhau dần dần → chạc hình chữ Y cùng lộ 2 mạch khuôn.

(2) bước 2:(Tổng hợp các mạch ADN mới)

– Enzim ADN pôlimeraza tổng đúng theo 2 mạch mới nhờ 2 mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung (A=T; G≡X):

+ Mạch tổng thích hợp liên tục: tất cả mạch khuôn là chiều 3’→ 5’

+ Mạch tổng hòa hợp ngắt quãng: bao gồm mạch khuôn là chiều 5’→ 3’. Bọn chúng tổng hòa hợp theo từng đoạn (Okazaki) rồi được nối lại với nhau nhờ enzim nối (ligaza).

(3) bước 3:( 2 phân tử ADN được chế tạo ra thành)

– từng phân tử ADN mới gồm 2 mạch:

+ 1 mạch của phân tử ADN ban đầu (bán bảo toàn)

+ 1 mạch bắt đầu được tổng hợp.

5. Kết quả: một phn tử ADN qua n lần nhân đôi tạo thành 2n phân tử ADN con

6. Mục đích:

– tạo thành 2 crômatit bám nhau vào NST bảo đảm NST từ bỏ nhân đôi (phân chia tế bào).

– Đảm bảo không thay đổi về kết cấu và hàm vị ADN qua những thế hệ.

– Ổn định các đặc điểm của loại từ ráng hệ này sang thế hệ khác.

IV. Phiên mã 

 1. Kết cấu và tác dụng của các loại ARN:

 

mARN (ARN thông tin)

tARN (ARN vận chuyển)

rARN (ARN ribôxôm)

Cấu tạo– là một trong mạch solo thẳng, có 600-1500 đối chọi phân gọi là ribônuclêôtit (rNu).- bao gồm 4 một số loại ribônuclêôtit: A, U, G, X.- Đầu 5’ tất cả trình trường đoản cú nuclêôtit sệt hiệu.- link cộng hóa trị giữa các ribônuclêôtit, không tồn tại kiên kết hidro.– là 1 trong những mạch 1-1 tự xoắn, bao gồm 80–100 đơn phân là ribônuclêôtit (rNu).- tất cả 4 nhiều loại ribônuclêôtit: A, U, G, X.- Một đầu mút lắp với axit amin, đầu cơ tự do.- links cộng hóa trị và link hidro theo nguyên tắc bổ sung giữa những ribônuclêôtit.- có 1 bộ bố đối mã sệt hiệu (anticôđon).– là 1 trong những mạch đơn tự xoắn, tất cả 2 tiểu đơn vị chức năng tồn tại riêng rẽ vào tế bào chất. Khi tổng hợp, chúng liên kết với nhau thành ribôxôm vận động chức năng.- bao gồm 70% ribônuclêôtit có liên kết hidro hình thức bổ sung.
Chức năng– Là bản sao mã, mang thông tin di truyền từ vào nhân ra ngoài tế bào chất.- làm khuôn nhằm dịch mã tổng hợp đề xuất chuỗi pôlypeptit.– với axit amin cho tới ribôxôm thâm nhập dịch mã bên trên mARN thành trình tự các axit amin trên chuỗi pôlypeptit.- tARN hoàn toàn có thể sử dụng các lần, trải qua không ít thế hệ tế bào.– Kết phù hợp với prôtêin tạo nên ribôxôm – vị trí tổng thích hợp chuỗi pôlypeptit.

2. Nguyên lý phiên mã: (Tổng hòa hợp ARN)

a. Phiên mã là quá trình tổng đúng theo ARN bên trên mạch khuôn ADN.

b. Diễn biến

(1) ARN pôlimeraza dính vào vùng ổn định làm gen toá xoắn lộ mạch gốc gồm chiều 3’→5’ bước đầu phiên mã. ARN polimeraza trượt bên trên mạch cội theo chiều 3’→5’.

(2) mARN được tổng hòa hợp theo chiều 5’→ 3’, từng nu bên trên mạch gốc link với nu tự do theo nguyên tắc bổ sung A-U, G- X, T-A, X-G (vùng nào trên gene được phiên mã tuy vậy thì đã đóng xoắn ngay).

(3) lúc ARN pôlimeraza gặp mặt tín hiệu ngừng thì dừng phiên mã. Một phân tử mARN được giải phóng.

c. Kết quả: Tạo đề xuất phân tử mARN mang tin tức di truyền từ gen tới ribôxôm để triển khai khuôn vào tổng hợp prôtêin.

*** lưu giữ ý: Ở sinh đồ vật nhân thực mARN sau khi tổng vừa lòng sẽ cắt bỏ những đoạn Intron, nối những đoạn Exon sinh sản thành mARN trưởng thành sẵn sằng gia nhập dịch mã.

V. Dịch mã 

1. Hoạt hóa axit amin: Trong tế bào chất, nhờ các enzim đặc hiệu và năng lượng ATP, từng axit amin được hoạt hóa cùng gắn cùng với tARN tương ứng tạo nên phức hợp axit amin tARN (aa–tARN).

2. Tổng hợp chuỗi pôlypeptit:

a. Mở đầu:

– Tiểu đối kháng vị bé bỏng của ribôxôm thêm với mARN ngơi nghỉ vị trí nhận thấy đặc hiệu.

– Bộ bố đối mã của phức hợp khởi đầu (aamở đầu – tARN) Met – tARN (UAX) bổ sung cập nhật chính xác cùng với côđon mở màn (AUG) trên mARN.

– Tiểu đơn vị chức năng lớn của ribôxôm tiến vào gắn với tiểu 1-1 vị bé nhỏ tạo ribôxôm trả chỉnh, chuẩn bị tổng vừa lòng chuỗi pôlipeptit.

b. Kéo lâu năm chuỗi pôlypeptit:

– aa1 – tARN gắn bổ sung cập nhật với côđon thứ 2 trên mARN theo nguyên tắc bổ sung (A=U, GºX với U=A, XºG).

– links peptit xuất hiện giữa aamở đầu và aa1.

– Ribôxôm dịch chuyển đi một côđon bên trên mARN, aa2–tARN gắn bổ sung với côđon lắp thêm 3 trên mARN, aa2 liên kết aa1 bằng liên kết peptit.

– Ribôxôm trượt một côđon bên trên mARN và cứ tiếp tục cho tới cuối mARN.

c. Kết thúc: Khi ribôxôm tiếp xúc với một trong 3 mã kết thúc trên mARN (UAA, UAG, UGA) thì quy trình dịch mã trả tất.

*** lưu ý: Trong quy trình dịch mã, mARN thường không đính với từng ribôxôm riêng biệt rẽ mà lại đồng thời thêm với một đội ribôxôm hotline là pôliribôxôm (gọi tắt là pôlixôm) giúp tăng công suất tổng thích hợp prôtêin.

VI. Điều hòa hoạt động gen 

 1. Khái niệm: Điều hòa hoạt động gen là vấn đề hòa lượng sản phẩm do gen tạo nên ra. Tế bào chỉ tổng phù hợp prôtêin quan trọng vào thời gian thích phù hợp với lượng nên thiết. Ở sinh đồ dùng nhân sơ: đa số điều hòa ở tại mức phiên mã (điều hòa lượng mARN tổng thích hợp trong tế bào).

2. Cấu trúc của Opêron Lac: gồm 3 vùng

(1) Vùng khởi rượu cồn (Promoter): nơi enzim ARN-pôlymeraza dính vào và mở màn phiên mã.

(2) Vùng quản lý (Operator): trình tự nuclêôtit quánh biệt, khu vực gắn của prôtêin ức chế để hạn chế phiên mã.

(3) Nhóm gen kết cấu (Z, Y, A): tổng hợp enzim phân giải mặt đường lactôzơ để hỗ trợ năng lượng mang đến tế bào.

* Chức năng của gen điều hòa R: Gen điều hòa R khi chuyển động sẽ tổng hợp yêu cầu prôtêin ức chế. Prôtêin này có khả năng liên kết với vùng vận hành (O) dẫn mang đến ngăn cản quy trình phiên mã (gen phần nhiều hịa khơng phía trong Opron)

3. Điều hòa buổi giao lưu của Opêron Lac:

a. Khi môi trường không tồn tại lactôzơ: Gen điều hòa tổng vừa lòng prôtêin ức chế. Prôtêin này links với vùng quản lý và vận hành (O) phòng cản quy trình phiên mã làm cho các gen kết cấu không hoạt động.

b. Khi môi trường có lactôzơ:

– Một số phần tử lactôzơ links với prôtêin ức chế làm biến hóa cấu hình không khí ba chiều của nó → prôtêin ức chế ko thể link được với vùng quản lý và vận hành (O) cần ARN pôlymeraza rất có thể liên kết được với vùng khởi hễ (P) để triển khai phiên mã.

– Sau đó, những phân tử của mARN của các gen cấu trúc Z, Y, A được dịch mã tạo nên các enzim phân giải con đường lactôzơ. Khi con đường lactôzơ bị phân giải không còn thì prôtêin ức chế lại link với vùng quản lý (O) và quy trình phiên mã bị ngừng lại.

Xem thêm: Viết Đoạn Văn Cảm Nhận Về Nhân Vật Vũ Nương Siêu Hay (3 Mẫu)

VII. Đột đổi mới gen

 1. Khái niệm

– Đột biến chuyển gen là những thay đổi trong cấu tạo của gen, liên quan đến một cặp nuclêôtit (đột biến hóa điểm) làm đổi khác trình tự nu tạo ra alen mới.

– tất cả các gen hoàn toàn có thể bị hốt nhiên biến cùng với tần số thấp (10-6 – 10-4)

– Thể đột nhiên biến là thành viên mang gen chợt biến đã bộc lộ ra thứ hạng hình

2. Những dạng thốt nhiên biến gen

(1) Đột biến thay thế sửa chữa một cặp nuclêôtit

(2) Đột biến hóa thêm hoặc mất một cặp nuclêôtit: Mã di truyền bi đọc sai tính từ lúc vị trí xẩy ra đột vươn lên là → đổi khác trình từ bỏ axit amin → biến hóa chức năng protein.

3. Nguyên nhân

– bên ngoài: vày tác nhân trang bị lý (tia phóng xạ, tia tử ngoại…), hoá học (các hoá chất 5BU, NMS…) giỏi sinh học(1 số virut…).

– mặt trong: do náo loạn các quy trình sinh lí hóa sinh vào tế bào.

4. Hiệ tượng phát sinh bỗng biến gen

(1) Sự kết cặp không đúng trong nhân đôi ADN

– Trong quy trình nhân đôi, sự kết cặp không áp theo nguyên tắc bổ sung → phân phát sinh đột biến gen.

Ví dụ: G* (dạng hiếm) phối hợp T: Tạo thốt nhiên biến G – X thành A – T

(2) Tác động của những tác nhân gây bỗng dưng biến

– Tia tử ngoại (UV): làm 2 bazơ Timin trên thuộc 1 mạch liên kết cùng nhau → đột biến gen.

– 5-brôm uraxin (5BU) gây bỗng nhiên biến sửa chữa thay thế cặp A-T bởi G-X

A – T → A – 5BU → G – 5BU → G – X

– Virut viêm gan B, virut hecpet…→ hốt nhiên biến.

5. Hậu quả

(1) Đột thay đổi gen hoàn toàn có thể có hại, bao gồm lợi, vô hại.

(2) nhiều phần đột biến chuyển điểm thường xuyên vô hại (trung tính)

(3) Tính có hại của đột biến dựa vào môi trường, tổ hợp gen.

6. Vai trò và ý nghĩa của tự dưng biến gen

a. Đối cùng với tiến hoá

– Đột phát triển thành gen làm lộ diện các alen mới tạo ra biến dị di truyền phong phú là nguồn nguyên vật liệu cho tiến hoá.

b. Đối với thực tiễn

– hỗ trợ nguyên liệu cho quy trình tạo giống và trong nghiên cứu di truyền.

7. Biểu hiện:

a. Đột phát triển thành sôma (đột biến sinh dưỡng):

– xẩy ra trong nguyên phân của tế bào sinh dưỡng rồi được nhân lên trong 1 mô. Ví như là hốt nhiên biến trội nó sẽ biểu lộ ở một phần cơ thể tạo nên thể khảm.

– Đột biến chuyển sôma hoàn toàn có thể nhân lên bởi sinh sản sinh dưỡng nhưng cần yếu di truyền qua tạo hữu tính.

b. Đột thay đổi giao tử (đột biến chuyển sinh dục):

– xảy ra trong giảm phân của tế bào sinh dục, qua thụ tinh lấn sân vào hợp tử. Nếu bỗng dưng biến trội đã biểu hiện ngay ở núm hệ sau, nếu chợt biến lặn sẽ lấn sân vào hợp tử trong cặp gen dị hợp và lâu dài trong quần thể bị gen trội lấn át, qua giao phối tự dưng biến lặn viral trong quần thể với hình thành tổ hợp đồng đúng theo lặn mới bộc lộ thành thể bỗng dưng biến.

– di truyền cho cố kỉnh hệ sau bởi sinh sản hữu tính.

c. Đột trở nên tiền phôi:

– xảy ra ở đầy đủ lần nguyên phân đầu tiên của thích hợp tử (trong giai đoạn 2 – 8 phôi bào). Nhờ nguyên phân sẽ nhân lên và bộc lộ trong cục bộ cơ thể.

– di truyền cho cụ hệ sau bởi sinh sản hữu tính.

VIII. Nhiễm sắc thể

 1. Hình thái NST:  tất cả 3 phần:

(1) Tâm động: là vị trí liên kết với thoi phân bào góp NST di chuyển về những cực của tế bào trong quá trình phân bào.

(2) Vùng đầu mút: gồm tác dụng đảm bảo an toàn các NST và làm cho những NST không dính vào nhau.

(3) Các trình tự khởi đầu nhân đôi: là những điểm nhưng ở đó, ADN bắt đầu nhân đôi.

2. Đặc điểm:

– NST có dạng hình và kích cỡ đặc trưng đến loài, nhìn rõ nhất ở kì thân của nguyên phân khi chúng co xoắn cực đại.

– Ở sinh thứ nhân thực: mỗi tế bào chứa từng phân tử ADN liên kết với các loại prôtêin khác nhau (chủ yếu nhiều loại histôn).

– Ở sinh trang bị nhân sơ: mỗi tế bào chỉ cất một phân tử ADN mạch kép, bao gồm dạng vòng và chưa có cấu tạo NST.

3. Cấu tạo hiển vi:

– mỗi nuclêôxôm gồm 8 phân tử prôtêin (chủ yếu hèn dạng histôn) được quấn xung quanh vòng xoắn (khoảng 146 cặp nuclêôtit).

– tất cả 3 cường độ xoắn khác nhau:

+ Mức xoắn 1: chuỗi nuclêôxôm (sợi cơ bản) có đường kính 11nm.

+ Mức xoắn 2: sợi chất nhiễm sắc bao gồm đường kính 30nm.

+ Mức xoắn 3: siêu xoắn (vùng xếp cuộn) bao gồm đường kính 300nm tạo thành crômatit gồm đường kính 700nm.

(Đoạn ADN (146 cặp Nu) + 8 prôtêin Histôn → Nuclêôxôm → tua cơ bạn dạng (đk 11nm) → Sợi hóa học nhiễm sắc (đk 30nm) → Sợi rất xoắn (300nm) → Crômatic (đk 700nm))

IX. Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

 1. Khái niệm: Đột biến cấu tạo NST là những biến hóa trong cấu trúc NST, thực chất là sự bố trí lại những gen bên trên NST.

2. Nguyên nhân:

– Môi trường: do những tác nhân vật lí trong nước ngoài cảnh như: tia phóng xạ, tia tử ngoại, sốc nhiệt độ hay những hóa chất.

– Trong cơ thể: rối loạn quá trình sinh lí, sinh hóa, đàm phán chất vào tế bào và cơ thể.

3. Các dạng:

a. Mất đoạn

– NST bị mất 1 đoạn làm cho giảm số lượng gen trên NST → thường tạo chết.

Ví dụ: Mất đoạn NST số 5 gây hội triệu chứng mèo kêu

– Ưng dụng: nhiều loại khỏi NST đều gen không hề muốn ở 1 số giống cây trồng.

b. Lặp đoạn

– một đoạn NST được lặp lại một hay những lần → tăng con số gen trên NST.

– làm cho tăng hoặc bớt cường độ biểu thị của tính trạng (có lợi hoặc gồm hại).

Ví dụ: Lúa Đại mạch bỗng biến lặp đoạn → tăng hoạt tính enzim amilaza.

c. Đảo đoạn:

– một quãng NST bị đứt ra rồi hòn đảo ngược 1800 với nối lại → làm chuyển đổi trình tự ren trên NST → làm ảnh hưởng đến buổi giao lưu của gen.

Ví dụ: sinh hoạt muỗi, đột nhiên biến hòn đảo đoạn tái diễn nhiều lần → khiến cho loài mới.

4. Chuyển đoạn:

– Sự dàn xếp đoạn NST xảy ra giữa các NST không tương đồng (Chú ưng ý hình bên) → đổi khác kích thước, cấu trúc gen, đội gen link → giảm năng lực sinh sản.

Ví dụ: sinh sống người, bỗng biến gửi đoạn giữa NST số 22 với NST số cửu → NST 22 ngắn hơn → ung thư máu ác tính.

5. Cơ chế phạt sinh:

– những tác nhân gây bỗng biến trong ngoại cảnh hoặc trong tế bào tạo nên NST bị đứt, gãy ảnh hưởng tới quy trình tự nhân song của NST, trao đổi chéo của những crômatit.

– Dạng bỗng biến này thực chất là sự việc sắp xếp những khối ren trên NST với giữa các NST. Vì chưng vậy hoàn toàn có thể làm biến hóa hình dạng và cấu trúc của NST.

X. Đột biến con số nhiễm sắc thể 

 Khái niệm: Đột biến số lượng NST là sự đổi khác số lượng NST trong tế bào.

Gồm 2 loại: chợt biến lệch bội ( dị bội ), bỗng biến nhiều bội

1. Đột phát triển thành lệch bội

a. Khái niệm:

Đột biến tấu bội làm thay đổi số lượng NST sinh sống 1 hay là một số cặp tương đồng.

b. Phân loại

-Thể tuyển mộ (2n-1): 1 cặp NST mất 1 NST

-Thể ko (2n -2) : 1 cặp NST mất 2 NST

-Thể tía (2n +1): 1 cặp NST thêm một NST

-Thể tư (2n +4): 1 cặp NST thêm 2 NST

c. Chính sách phát sinh

*) Trong giảm phân

– vì chưng sự phân ly NST không thông thường ở 1 hay 1 số cặp tác dụng tạo ra các giao tử thiếu, thừa NST (n -1; n + 1 giao tử lệch nhiễm).

*) trong nguyên phân

d. Hậu quả: tử vong, bớt sức sống, giảm kĩ năng sinh sản…

e. Ý nghĩa: Đột vươn lên là lệch bội cung ứng nguyên liệu mang lại tiến hoá và lựa chọn giống.

2. Đột thay đổi đa bội

a. Khái niệm

– Là dạng thốt nhiên biến có tác dụng tăng 1 số nguyên lần bộ NST đối kháng bội của loại và to hơn 2n

– Phân loại:

+ Theo cỗ NST: nhiều bội lẻ (3n, 5n, 7n…); đa bội chẵn (4n, 6n, 8n,…)

+ Theo xuất xứ: tự nhiều bội (sự ngày càng tăng số cỗ NST từ là 1 loài); dị nhiều bội sự gia tăng số bộ NST trường đoản cú 2 loài không giống nhau)

b. Cơ chế phát sinh

* Tự nhiều bội

– Dạng 3n là do sự phối hợp giữa giao tử n cùng với giao tử 2n (giao tử lưỡng bội).

– Dạng 4n là vì sự kết hợp giữa 2 giao tử 2n hoặc trong lượt nguyên phân thứ nhất của vừa lòng tử toàn bộ các cặp NST không phân ly.

* Dị nhiều bội

– Do hiện tượng lạ lai xa và đa bội hoá.

c. Hậu quả với vai trò của thốt nhiên biến đa bội

– Tế bào nhiều bội thường có con số ADN tăng gấp nhiều lần → tế bào to, cơ quan sinh dưỡng lớn, sinh trưởng trở nên tân tiến mạnh tài năng chống chịu tốt. . .

– Đột biến chuyển đa bội đóng vai trò quan trọng đặc biệt trong tiến hoá (hình thành loài mới) cùng trong trồng trọt (tạo cây xanh năng suất cao. . . )

SƠ ĐỒ TƯ DUY CHƯƠNG I: GEN, MÃ DI TRUYỀN

MẪU SỐ 1 

*

MẪU SỐ 2

*

MẪU SỐ 3

*

MẪU SỐ 4

*

MẪU SỐ 5

*

MẪU SỐ 6

*

Đăng bởi: trung học phổ thông Trịnh Hoài Đức